Medi-Cal

Wady stóp i przyczyny ich powstawania

Stopa wydrążona

stopa o podwyższonym sklepieniu podłużnym i skróconą odległością między guzem piętowym a głowami kości śródstopia. W tego rodzaju stopie występuje nadmierne wydrążenie stopy, między śródstopiem a piętą i skróceniem tego odcinka potocznie zwane wysokim podbiciem. Przyczyn choroby upatruje się na tle rozwojowych zaburzeń w dolnym odcinku rdzenia kręgowego.

Stopa normalna

stopa, w której po zetknięciu z podłożem, równomiernie rozkłada ciężar na całej powierzchni. Podczas biegu ciężar ciała rozprowadzany jest równomiernie począwszy od pięty, aż do wybicia palcami. Stopę neutralną można rozpoznać po tym, że patrząc na nią od tyłu, pięta ustawiona jest w linii prostej z łydką, a ciężar ciała jest rozłożony równo na pięcie. Wybór obuwia jest tu prosty – buty dla osób z tym typem stopy nie posiadają dodatkowych wkładek amortyzujących.

Stopa płaska STOPA PŁASKA

stopa, w której doszło do obniżenia sklepienia podłużnego i ustawienia w nawróceniu kości stępu. Stopa ma nisko położony lub obniżający się łuk podłużny, który jest wynikiem niewydolności układu mięśniowo-wiązadłowego. Jeśli stan taki utrzymuje się długo, może prowadzić do zniekształceń, bolesności oraz zaburzenia funkcji stóp. U dzieci do ok. 6 r.ż. występuje tzw. płaskostopie fizjologiczne, które wynika z niedojrzałości mięśni i więzadeł.

Inne rodzaje stóp

STOPA PŁASKO-KOŚLAWA – wada złożona, wynikająca z przeciążenia stopy – osłabienie mięśni stopy i goleni oraz niewydolności jej układu mięśniowo-więzadłowego. Na skutek przeciążania lub osłabienia stopy, ale również koślawości kolan, dochodzi do osłabienia więzadeł i przesunięcia osi statycznej ku przodowi. Charakterystyczną cechą tej wady oprócz spłaszczenia wysklepienia stopy jest skręcenie pięty na zewnątrz – pronacja stępu i  supinacja przodostopia. Pięta opiera się na podłożu brzegiem przyśrodkowym (spłaszczenie sklepień), i pacjent zdziera obcasy butów po stronie wewnętrznej. U dzieci nie występują dolegliwości bólowych, uwagę zwraca jednak przydeptywanie przyśrodkowej strony zapiętków, niekiedy ociężały chód. U dorosłych widoczne są już zmiany zniekształcające, występują także dolegliwości bólowe, które jednak z reguły zmniejszają się po „rozchodzeniu”.

STOPA SZPOTAWA – jest odwrotnością stopy płasko-koślawej, pięta jest skręcona do wewnątrz i opiera się na krawędzi zewnętrznej o podłoże. Przy tej wadzie dziecko zdziera obcas buta po stronie zewnętrznej.

STOPA WYDRĄŻONA – występuje nadmierne wydrążenie stopy między śródstopiem a piętą i skróceniem tego odcinka potocznie zwane wysokim podbiciem.  Przyczyn choroby upatruje się na tle rozwojowych zaburzeń w dolnym odcinku rdzenia kręgowego.

Stopa posiada zdolność zarówno utrzymania ciężaru ciała, jak i dostosowywania się do zmian podłoża, obciążenia i ruchów. Te właściwości stopa zawdzięcza układowi więzadeł oraz mięśni zwanych stabilizatorami stopy. Układ więzadłowo-torebkowy stanowi tzw. stabilizatory bierne stopy. Są one tak jakby resorami rozciągającymi się pod wpływem ucisku i powracającymi do stanu wyjściowego dzięki swym właściwościom. Stabilizatory czynne stopy, to układ mięśniowy, a ich działanie polega na wykonywaniu odpowiednich ruchów oraz na stabilizacji stopy podczas obciążenia i chodu.

Wady stóp rozwijają się w następstwie dysproporcji pomiędzy wytrzymałością mięśni i aparatu więzadłowo-torebkowego a ich obciążeniem. Dysproporcje te są spowodowane głównie przez:

– obniżenie napięcia i siły mięśni – spowodowane np. chorobami mięśni (miastenia, dystrofia mięśniowa), schorzeniami neurologicznymi lub ogólnym wyczerpaniem organizmu (np. w ciężkiej chorobie),

– otyłość i nadwaga,

– zaburzenie krążenia krwi w obrębie kończyny dolnej (np. żylaki),

– długotrwałe unieruchomienie kończyn dolnych,

– przeciążenie stóp długotrwałą pracą lub przebywaniem w pozycji stojącej.

Niekorzystny wpływ na stopy mają przede wszystkim:

– zbyt częste noszenie twardego i zbyt wąskiego w palcach obuwia,

– noszenie zbyt wysokich obcasów,

– noszenie zbyt ciasnych skarpet, rajstop,

– długie przebywanie w pozycji stojącej lub siedzącej,

– powiększenie ciężaru ciała lub stałe noszenie ciężarów,

– przewlekłe choroby sprzyjające ogólnemu osłabieniu mięśni np. krzywica,

– okresy szybkiego wzrostu – okres dojrzewania, kiedy zmniejsza lub zwiększa się dysproporcja między rozwojem układu kostnego i mięśniowego.

Wszystkie wady postawy niestety wykazują tendencje do nasilania się z czasem, dlatego tak ważne jest więc wczesne ich wykrywanie i leczenie.  W pierwszej kolejności powinny być wyeliminowane czynniki  sprzyjające dalszemu rozwojowi wady. Niekiedy konieczne jest także leczenie operacyjne.